Instalacja Ubuntu wymaga przygotowania bootowalnego pendrive’a, wyboru właściwego sposobu partycjonowania oraz wykonania kopii zapasowej danych. Jeśli chcesz zachować Windowsa, przed instalacją obok niego wyłącz BitLocker.
Jak przygotować się do instalacji Ubuntu?
Potrzebujesz komputera z co najmniej 25 GB wolnego miejsca oraz pendrive’a o pojemności 12 GB lub większej. Ubuntu działa na wielu urządzeniach, ale przed instalacją warto sprawdzić, czy dany model znajduje się na liście certyfikowanego sprzętu Ubuntu.
Instalacja może zmienić układ partycji, a wybranie opcji czystej instalacji usuwa dane z wybranego dysku. Skopiuj ważne dokumenty, zdjęcia i inne pliki na zewnętrzny dysk albo do bezpiecznej chmury. Nie traktuj pendrive’a instalacyjnego jako kopii zapasowej, ponieważ jego przygotowanie również usuwa zapisane na nim dane.
Przed rozpoczęciem sprawdź następujące elementy:
- Wykonaj kopię zapasową wszystkich ważnych danych.
- Przygotuj pendrive o pojemności co najmniej 12 GB.
- Sprawdź, czy komputer uruchamia się w trybie UEFI lub BIOS i poznaj klawisz otwierający menu rozruchu.
- Jeśli chcesz zachować Windowsa, sprawdź stan szyfrowania BitLocker.
Ostrzeżenie: opcja „Erase disk and install Ubuntu” usuwa zawartość wybranego dysku. Jeśli nie masz pewności, który dysk wybrać, przerwij instalację i skonsultuj partycjonowanie ze specjalistą.
Jak stworzyć bootowalny pendrive?
Obraz ISO Ubuntu zawiera pliki instalacyjne, ale samo skopiowanie go na pendrive nie wystarczy. Trzeba zapisać obraz w sposób, który pozwoli komputerowi uruchomić instalator.
- Pobierz obraz ISO Ubuntu Desktop z oficjalnej strony Ubuntu.
- Pobierz i zainstaluj program balenaEtcher zgodny z używanym systemem Windows, macOS lub Linux.
- Uruchom balenaEtcher i wybierz pobrany plik ISO.
- Wskaż właściwy pendrive jako nośnik docelowy.
- Rozpocznij proces przyciskiem „Flash” i poczekaj na jego zakończenie.
BalenaEtcher wyczyści wybrany pendrive, dlatego przed rozpoczęciem upewnij się, że nie ma na nim potrzebnych plików.
Jak zainstalować Ubuntu krok po kroku?
- Uruchom komputer z pendrive’a. Podłącz nośnik i uruchom ponownie komputer. Jeśli instalator nie wystartuje automatycznie, podczas uruchamiania naciśnij F12. W zależności od producenta może to być także Esc, F2 lub F10. Z menu wybierz urządzenie USB.
- Wybierz język, ustawienia dostępności i układ klawiatury. Instalator może również poprosić o połączenie z siecią. Dostęp do internetu ułatwia pobieranie aktualizacji i sterowników podczas instalacji.
- Wybierz „Install Ubuntu”. Opcja „Try Ubuntu” uruchamia system w trybie testowym i nie zapisuje zmian na dysku. Możesz użyć jej, aby sprawdzić działanie sprzętu przed instalacją.
- Wybierz „Interactive installation”. To standardowy tryb przeznaczony dla pojedynczego komputera. „Automated installation” służy głównie do wdrażania wielu komputerów z użyciem przygotowanej konfiguracji.
- Wybierz zakres instalowanych programów. Wariant domyślny zawiera podstawowe aplikacje. Wariant rozszerzony dodaje między innymi narzędzia biurowe i użytkowe, co może być przydatne bez dostępu do internetu.
- Włącz instalację dodatkowego oprogramowania. Jeśli instalator pokazuje opcje sterowników firm trzecich i dodatkowych formatów multimedialnych, ich zaznaczenie może poprawić obsługę sprzętu, na przykład kart graficznych NVIDIA.
- Wybierz sposób zagospodarowania dysku. Przed zatwierdzeniem dokładnie sprawdź wybrany dysk i przewidywane zmiany.
- Utwórz konto użytkownika. Podaj imię, nazwę komputera, nazwę użytkownika i silne hasło. Dla ochrony danych pozostaw włączoną opcję wymagania hasła przy logowaniu.
- Wybierz strefę czasową. Przy połączeniu z internetem lokalizacja może zostać wykryta automatycznie.
- Sprawdź podsumowanie i rozpocznij instalację. Instalator wyświetli konfigurację przed zapisaniem zmian. Jeśli wszystko się zgadza, kliknij przycisk rozpoczęcia instalacji.
- Uruchom komputer ponownie. Po zakończeniu instalacji wyjmij pendrive, gdy pojawi się odpowiedni komunikat, i naciśnij Enter.
Dwie najważniejsze opcje dotyczą sposobu wykorzystania dysku:
| Opcja | Opis | Kiedy wybrać? |
|---|---|---|
| Czysta instalacja | Ubuntu zajmie cały wybrany dysk, a istniejące dane i system zostaną usunięte. | Gdy komputer ma działać wyłącznie z Ubuntu i masz kopię zapasową danych. |
| Instalacja obok Windowsa | Ubuntu zostanie zainstalowane obok istniejącego systemu, a przy uruchamianiu wybierzesz system. | Gdy chcesz zachować Windowsa i instalator prawidłowo widzi jego partycje. |
Opcja instalacji obok istniejącego systemu może nie być dostępna, jeśli instalator nie rozpoznaje układu partycji. Ręczne partycjonowanie pozostaw użytkownikom, którzy rozumieją strukturę dysków i partycji.
Co zrobić, gdy instalator nie widzi dysku?
Najczęstszą przyczyną problemów przy instalacji obok Windowsa jest BitLocker. To mechanizm szyfrowania danych w Windowsie. Gdy jest aktywny, instalator Ubuntu nie może prawidłowo odczytać struktury dysku i bezpiecznie zmniejszyć partycji Windows.
Przed instalacją obok Windowsa uruchom system Microsoftu i wyłącz BitLocker w ustawieniach szyfrowania urządzenia albo w panelu „BitLocker Drive Encryption”. Proces odszyfrowywania może potrwać. Po jego zakończeniu uruchom Windows ponownie, sprawdź, czy pliki są dostępne, a następnie ponownie uruchom komputer z pendrive’a.
Wyłączenie BitLockera nie jest potrzebne, gdy całkowicie kasujesz Windowsa albo instalujesz Ubuntu na osobnym, nieszyfrowanym dysku. W każdym przypadku zachowaj kopię zapasową danych.
- BitLocker – wyłącz szyfrowanie w Windowsie przed instalacją obok istniejącego systemu.
- Intel RST – niektóre komputery używają tej technologii do zarządzania pamięcią masową, a instalator Ubuntu jej nie obsługuje. Zmianę ustawienia wykonuje się w BIOS-ie lub UEFI, zgodnie z instrukcją producenta.
- Niewłaściwy dysk – przy kilku nośnikach sprawdź model i pojemność każdego z nich przed zatwierdzeniem zmian.
- Brak opcji instalacji obok Windowsa – sprawdź BitLocker, tryb rozruchu oraz to, czy na dysku znajduje się wystarczająco dużo wolnego miejsca.
Co zrobić po instalacji Ubuntu?
Po pierwszym zalogowaniu zaktualizuj system. Możesz uruchomić aplikację Software Updater albo skorzystać z terminala, otwieranego skrótem Ctrl+Alt+T.
- Wpisz sudo apt update, aby odświeżyć informacje o dostępnych pakietach.
- Wpisz sudo apt upgrade, aby zainstalować dostępne aktualizacje.
- Potwierdź operację klawiszem Y, jeśli terminal o to poprosi.
- Otwórz ustawienia dodatkowych sterowników i zainstaluj sterowniki, jeśli system wykryje ich potrzebę.
Po aktualizacji możesz zainstalować potrzebne programy z Centrum aplikacji Ubuntu. Jeśli podczas instalacji włączono szyfrowanie dysku, przechowuj klucz bezpieczeństwa w bezpiecznym miejscu, ponieważ jego utrata może uniemożliwić dostęp do danych.


