Plik XAdES nie jest zwykłym dokumentem PDF, dlatego Adobe Reader ani inna standardowa przeglądarka może go nie otworzyć. Do odczytu i sprawdzenia podpisu potrzebujesz programu do weryfikacji podpisów elektronicznych, na przykład Sigillum Sign albo Szafir. Nie musisz mieć własnego podpisu kwalifikowanego.
Jak otworzyć plik XAdES krok po kroku?
Najbezpieczniej nie zmieniać rozszerzenia pliku i nie próbować otwierać go bezpośrednio w programie do PDF. Plik XAdES zawiera dane podpisu oraz, zależnie od jego konstrukcji, także podpisywany dokument. Oprogramowanie weryfikujące potrafi odczytać tę strukturę i wyodrębnić treść.
Do wyboru masz programy używane do obsługi podpisów elektronicznych, takie jak Sigillum Sign lub Szafir. Nazwy przycisków mogą się różnić w zależności od wersji aplikacji, ale schemat działania zwykle wygląda podobnie:
- Zainstaluj program do weryfikacji podpisów – pobierz go ze strony dostawcy i zainstaluj na komputerze.
- Uruchom funkcję weryfikacji – wybierz opcję o nazwie „Weryfikuj”, „Sprawdź podpis” albo podobną.
- Dodaj plik XAdES – wskaż plik z rozszerzeniem .xades i otwórz go w aplikacji.
- Uruchom sprawdzanie – kliknij „Weryfikuj”. Program sprawdzi podpis, certyfikat oraz zgodność dokumentu z podpisanymi danymi.
- Otwórz lub wyodrębnij dokument – jeśli aplikacja udostępnia przycisk „Podgląd”, „Otwórz dokument” albo „Zapisz treść”, użyj go, aby otrzymać dokument w formacie możliwym do odczytu, na przykład PDF.
W przypadku niektórych plików program pokaże dokument dopiero po poprawnym zakończeniu weryfikacji. Jest to zamierzone działanie. Sam podgląd treści nie potwierdza jeszcze, że podpis jest prawidłowy.
Dlaczego mam plik PDF i XAdES?
Format XAdES określa sposób zapisania podpisu elektronicznego w strukturze XML. Nie mówi jednak sam w sobie, czy podpisany dokument znajduje się w tym samym pliku, czy obok niego. Decyduje o tym typ podpisu.
| Typ podpisu | Liczba plików | Sposób obsługi |
|---|---|---|
| Zewnętrzny | Dwa pliki, na przykład PDF i XAdES | Zachowaj oba pliki w jednym folderze i weryfikuj plik XAdES |
| Otaczający | Zwykle jeden plik XAdES zawierający dokument i podpis | Otwórz plik w programie do weryfikacji, a następnie wyodrębnij dokument |
| Otoczony | Podpis znajduje się wewnątrz struktury podpisywanego XML | Odczytaj plik za pomocą aplikacji obsługującej XML i XAdES |
Podpis zewnętrzny – dwa pliki
W tym wariancie dokument pozostaje w osobnym pliku, na przykład decyzja.pdf, a podpis znajduje się w dodatkowym pliku decyzja.xades. Oba pliki są potrzebne do pełnej weryfikacji. Nie przenoś ich osobno i nie zmieniaj ich nazw, ponieważ program może nie odnaleźć dokumentu, którego dotyczy podpis.
- Umieść plik PDF i odpowiadający mu plik XAdES w jednym folderze.
- Otwórz program Sigillum Sign, Szafir lub inne narzędzie obsługujące XAdES.
- Wybierz funkcję „Weryfikuj” i wskaż plik XAdES.
- Poczekaj na wynik sprawdzenia, a następnie otwórz dokument PDF w zwykłym czytniku.
Jeżeli otrzymałeś wyłącznie plik XAdES albo wyłącznie plik PDF, sprawdź ponownie wiadomość lub system, z którego pobierano dokument. Przy podpisie zewnętrznym brak jednego z plików uniemożliwia pełną weryfikację.
Podpis otaczający – jeden plik
W tym przypadku plik XAdES zawiera zarówno dane dokumentu, jak i podpis. Po poprawnej weryfikacji aplikacja może pozwolić na podgląd treści albo zapisanie jej jako osobnego pliku. Zwykły czytnik PDF nie musi rozpoznać takiego kontenera, nawet gdy w środku znajduje się dokument PDF.
Jak sprawdzić, czy podpis XAdES jest prawidłowy?
Otwarcie treści to tylko część zadania. Weryfikacja podpisu sprawdza między innymi, czy dokument nie został zmieniony po podpisaniu oraz czy podpis można powiązać z certyfikatem osoby lub podmiotu, który go złożył.
Po zakończeniu sprawdzania program zwykle wyświetla status podpisu. Najczęściej spotkasz takie komunikaty:
- Podpis zweryfikowany pozytywnie – dane dokumentu odpowiadają treści objętej podpisem, a aplikacja nie wykryła naruszenia integralności.
- Podpis zweryfikowany negatywnie – plik mógł zostać zmieniony, jest uszkodzony albo nie pasuje do dołączonego dokumentu.
- Nie znaleziono podpisu – wskazany plik może być zwykłym PDF-em lub innym dokumentem bez podpisu elektronicznego.
- Nie można zweryfikować certyfikatu – problem może dotyczyć certyfikatu, jego statusu, zaufania do wystawcy albo ustawień programu.
Przy dokumentach zawierających kilka podpisów sprawdź status każdego z nich. Jeden poprawny podpis nie oznacza automatycznie, że wszystkie podpisy w kontenerze zostały zweryfikowane pozytywnie.
Jeśli program zgłasza błąd, nie edytuj pliku, nie zapisuj go ponownie i nie zmieniaj jego rozszerzenia. Przy dokumencie mającym znaczenie urzędowe lub prawne zachowaj oryginalne pliki i spróbuj ponownie pobrać je z systemu źródłowego. W razie utrzymującego się błędu potrzebna może być pomoc dostawcy oprogramowania albo instytucji, która wysłała dokument.
Do celów dowodowych liczy się nie sam widoczny tekst dokumentu, lecz prawidłowo zweryfikowany plik wraz z podpisem. Dlatego plik XAdES należy traktować jako elektroniczny kontener podpisu, a nie jako zamiennik dokumentu PDF otwierany dwuklikiem.


